ıNSANDA SOLUNUM SıSTEMı
Solunum organları (Solunum sistemi), akciğerlerle, havayı dışardan alıp akciğerlere taşıyan burun, yutak, gırtlak ve soluk borusudur. Deri de yardımcı solunum organıdır.
1) BurunSolunum havasının alınmasını ve nemlendirilmesini sağlar.
ıçerisinde bulunan kıllar ile solunum havasının temizlenmesini sağlar.
2) YutakBurun ve ağız boşluğunun yemek ve soluk borusuna açıldığı bir yol ağzı gibidir.
Burun ve ağızdan alınan havanın soluk borusuna iletilmesini sağlar.
3) Gırtlak Soluk borusunun üst kısmının genişlemiş bölümü-dür.
ıçerisinde konuşmamızı sağlayan ses telleri bulunur.

4) Soluk Borusu Üst üste dizilmiş yarım yay şeklindeki kıkırdak halkalarından oluşur.
Soluk borusu dördüncü sırt omuru hizasında ikiye ayrılarak bronşları, bronşlar da akciğer içerisinde dallanarak bronşçukları oluşturur. Bronşçuklar da alveol (hava keseleri) ile sonlanır.

a) Akciğerlerin yeri ve yapısı:
Akciğerler göğüs boşluğunda bulunur. Kalple birlikte göğüs boşluğunu doldurur. Göğüs ve karın boşluğunu ayıran diyafram denilen zarın üzerindedir. Arası özel bir sıvı ile dolu iki katlı zarla çevrilmiştir. Akciğerlerin yapısı süngere benzer. Hacmi büyüyüp küçülebilir. Rengi açık pembedir. Sağ akciğer 3, sol akciğer 2 bölümden yapılmıştır. Bu bölümlere lob denir. Sol akciğerin 3. lobunun yerini kalp almıştır.
Bronşlar akciğerlerin içinde bronşçuklarla devam eder. Bronşçukların ucunda üzüm salkımına benzeyen alveol denilen hava keseleri bulunur. Alveoller kılcal kan damarları ile çevrilidir. Oksijen ve karbondioksit değişi-mi alveollerde gerçekleşir. Alveole giren havadaki oksijen kılcal kan damarlarına geçer. Kirli kandaki karbondioksit de yine alveollerde tutularak dışarı verilir. Buna hücre dışı solunum denir.
Akciğerlerin görevleri:
Akciğerlerin çok önemli olan iki görevi vardır:
Dışarıdaki havayı alıp (soluk alma), hava içindeki oksijenin alveollerin etrafındaki kılcal kan damarlarına geçmesini sağlamak.
Organlardan kirli kanla gelen karbondioksiti alveollere alıp dışarı atılmasını (soluk verme) sağlamaktır.

Solunum Olayı:
Temiz kandaki oksijen, vücut hücrelerine geçerek şekerle (glikoz) reaksiyona girer. Bu olaya hücre içi solunum denir. Hücre içi solunum bir yanma olayıdır. Yanma sonucunda enerji, karbondioksit ve su açığa çıkar. Enerjiyi vücudumuz kullanır. Su ve karbondioksit kana verilir.
Hücre içi solunumun denklemi;
Oksijen + Besin —> Karbondioksit + Su + Enerji


Akciğerlerin sağlığının korunması için;

Soluduğumuz hava, olabildiğince temiz ve nemli ol malı.
Terli iken soğuğa çıkılmamalı Kapalı yerlerde fazla kalmamalı
Toz, toprak, duman (sigara akciğer kanserinin er önemli nedenidir) gibi maddeler solunum havasında bulunmamalı
Solunum Sistemi Hastalıkları:
Boğmaca, nezle, kızıl, kızamık, kabakulak, menenjit zatürree, zatülcenp, çiçek, suçiçeği, verem, difteri (kuşpalazı) dır dır.

6) Diyafram kası

Göğüs boşluğunun alt kısmını kaplayan yassı bir kastır. Aşağı-yukarı kasılıp gevşeyerek göğüs boşluğunun hacmini değiştirir. Bu nedenle akciğerlere hava giriş-çıkışı kolaylaşır. Ayrıca göğüs kasları kasılıp gevşeyerek kaburgaların açılıp kapanmasını ve akciğerlere havanın girip çıkmasını sağlarlar.
Diyafram aşağıya doğru çekilip, göğüs kasları kasıldığında kaburgalarımız yukarı kalkacağından, göğüs boşluğunun hacmi genişler. Akciğerlere hava dolar, soluk alırız. Diyafram yukarı doğru şişkin; kaburgalarımızı hareket ettiren kaslar gevşek iken göğsümüzün hacmi küçülür. Bu durumda dışarıya hava verilir.
Dakikada 16–18 defa soluk alıp veririz. Solunum hızı omurilik sağındaki solunum merkezi yönetir.

Soluk alma:

Soluk alma olayında sırası ile şu olaylar gerçekleşir:
1. Kaburgalar arasındaki kaslar kasılır. 2. Diyafram kası kasılır. 3. Göğüs boşluğu genişler.
4. Akciğerler genişler. 5. Akciğerlerdeki hava basıncı düşer. 6. Oksijen alveollere kadar gelir.
Soluk verme
1. Kaburgalar arası kaslar gevşer.
2. Diyafram kası gevşer.
3. Göğüs boşluğu daralır.
4. Akciğerler daralır.
5. Alveollerdeki karbondioksit dışarı atılır.
Soluk alıp-verme olayı kısa süreli olarak kontrol altın-da tutulabilmesine rağmen isteğimiz dışında işleyen bir olaydır.

7) Deri

Derinin görevlerinden biri de solunum organı olan akciğerlere yardımcı olmasıdır.
Deri üzerinde bol miktarda gözenekler bulunur. Deri, ter ve dışarıdan gelen kirlerle tıkanmadığı sürece O2 alıp CO2 verme görevini rahatça yapar. Bu nedenle her banyoda derinin gözenekleri açıldığından banyo sonrası rahatlanır.
Derinin gözenekleriyle alınan Oksijen hemen derinin altında yer alan kılcal kan damarlarına geçerek vücuda dağılır. Aynı şekilde deri altındaki kılcal damarlara gelen kandaki CO2 de derideki gözeneklerden atılır.